Werken aan de basis
Op een zondag in april zat ik op een grasheuvel en zag iemand tegen een
bal schoppen. De bal rolde tegen de heuvel op. Na een bepaald punt op de
helling bereikt te hebben, rolde de bal als vanzelf weer terug naar beneden
om ergens op het vlakke veld tot rust te komen.
Vrede is het zwijgen van kanonnen en mitrailleurs en het afwezig zijn van
vervolging en onderdrukking. Vrede is ook: evenwicht. Duurzame vrede
kan alleen bestaan in een evenwichtssituatie. Daarin worden mogelijk
destabiliserende krachten in toom gehouden, zodat de vrede niet in ge-
vaar komt. Uiteraard is het dan zaak om te voorkomen dat er gebeurte-
nissen optreden die het bereikte evenwicht kunnen verstoren.
Terug naar de heuvel. Laten we aannemen dat als de bal aan de voet van de heuvel ligt, er sprake is van 'geweld en onderdrukking' en dat als de bal op de top ligt, er sprake is van 'vrede'. De bal moet dus tegen de helling van de heuvel omhoog worden gebracht. Iemand schopt tegen de bal om dat te bereiken. De bal rolt tegen de heuvel op in de richting van de 'vrede', maar - net zoals ik in de werkelijkheid waarnam op die mooie voorjaarsdag - halverwege de helling is de vaart eruit en de bal begint terug te rollen en vervalt in de oude toestand van 'geweld en onderdrukking'. De bal heeft geen evenwichtssituatie bereikt waarin sprake is van een duurzame vrede. Het blijkt ingewikkelder te zijn om de bal in dat evenwicht te krijgen, dan er slechts eenmaal tegenaan te schoppen.
De weg naar een duurzame vrede is een strijd tegen destabiliserende krachten. De bal wordt door de zwaartekracht weer naar beneden getrokken of door een windvlaag uit zijn koers gebracht. Een ongelijke verdeling van goederen, de afwezigheid van een deugdelijk rechtssysteem, eeuwenoude onderhuidse conflicten tussen landen of bevolkingsgroepen, etc. etc. kunnen de weg naar vrede blokkeren. Sterker nog, kunnen de kans op een gewapend conflict of het ontstaan van een dictatuur vergroten.
Als Stichting VredesWetenschappen (SVW) zetten wij ons in voor het verkrijgen van een gedegen inzicht in alle aspecten die impact hebben op het bereiken en behouden van een duurzame vrede. Die aspecten liggen op tal van terreinen. De eerste vredesleerstoelen die de SVW introduceert, richten zich op de economische en juridische kant van dit onderzoeksterrein. Maar daar houdt het niet mee op. Alle relevante aspecten willen we binnen ons blikveld krijgen.
Dat noem ik werken aan de basis: inzichten verkrijgen en delen met anderen en vervolgens samen verder bouwen aan vrede. Ik hoop dat de houders van de vredesleerstoelen met verrassende, creatieve en multidisciplinaire ideeën komen. Want laten we wel zijn: er zijn natuurlijk duizend en één andere methoden om een bal op de top van een heuvel te krijgen dan er simpelweg één keer tegenaan te schoppen.
Werken aan de basis en daarmee samen de bal verder omhoog brengen in de richting van de heuveltop. Daar gaat het ons om!
Jan Smit, bestuurslid SVW (j.smit@filternet.nl)
