Vrede als voortdurend proces
In de tachtiger jaren was in de christelijke kerken een beweging
gaande onder de naam 'Vrede, gerechtigheid en heelheid van
de schepping'. Het werd het 'Conciliair proces' genoemd, een
verwijzing naar de vroegere concilies van de kerk, waarin door
de kerkelijke autoriteiten een standpunt over belangrijke vraag-
stukken werd bepaald. Het grote verschil met de eerdere conci-
lies was dat het hier ging om een beweging waar iedereen bij
betrokken was en niet alleen de topfunctionarissen.
In die tijd werd ik me sterker dan ooit bewust van het feit dat solidariteit van mensen met elkaar en met de natuur essentieel is voor een leefbare wereld. Er werd toen veel gesproken over de samenhang van de drie termen en welke daarvan het belangrijkste was. Een paar dingen werden daarbij steeds duidelijker: de begrippen kunnen niet zinvol los van elkaar gebruikt worden, ze zijn nooit voltooid en zonder hoop op een toekomst dreigt apathie. Mensen binnen en buiten de kerken bleken elkaar te kunnen vinden in hun streven iets bij te dragen aan de bevordering van vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping. Het elan van die tijd lijkt echter verwaterd en de hoop op een betere wereld wordt vaak afgedaan als een utopie.
Een belangrijke oorzaak voor deze negatieve visie lijkt mij het feit dat tegenwoordig velen geneigd zijn problemen geïsoleerd te bekijken en op die manier naar een oplossing te zoeken. We zien dat op allerlei manieren om ons heen in de vorm van extreme aandacht voor een specifiek probleem. Zo'n sterke focus dreigt de samenhang met andere problemen te versluieren en ook lijkt (in elk geval tijdelijk) uit het oog verloren te worden of het betreffende probleem wel de hoogste prioriteit heeft. Deze situatie leidt er toe dat aandacht voor specifieke problemen steeds vaker gezocht wordt via lobby groepen. Ik benijd politici die in dergelijke omstandigheden moeten handelen niet.
Door mijn werkzaamheden aan de Universiteit van Amsterdam ben ik de afgelopen decennia in staat geweest de samenhang tussen problemen en hun mogelijke oplossingen bij studenten aan de orde te stellen in de vorm van interdisciplinair onderwijs. Op die manier hoop ik dat de toekomstige generatie meer zicht krijgt en houdt op de manieren waarop complexe situaties behandeld kunnen worden. Dit najaar wordt er bijvoorbeeld een interdisciplinaire collegecyclus 'Creatief omgaan met conflicten' aangeboden, waarin actief nagedacht wordt over mogelijkheden om verschillende soorten conflicten aan te pakken.
Ik hoop dat mensen met een samenhangende visie op de problemen van deze wereld zich zullen blijven inzetten voor vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping en dat zij zich niet laten ontmoedigen door het feit dat dit proces nooit voltooid zal zijn.
K. van Dam (k.vandam@uva.nl), lid Raad van Advies.
