Een ander perspectief?
Het Bestuur van de Stichting Vredeswetenschappen heeft zich
onlangs tot taak gesteld om binnen zijn geledingen te werken aan
een consistente theoretisch en methodologisch kader voor
vredeswetenschappen. Het doel is dat zij een trans- of postdisciplinair
narratief verhaal construeert over voorwaarde voor vrede en het
creëren van oplossingen voor de vele obstakels die daartoe in de weg
liggen. Een innovatief kader zou verschillende inzichten vanuit
verschillende disciplines op een creatieve wijze kunnen samen-
brengen. Zo'n kader zou de mogelijkheden bieden om mensen eraan
te herinneren dat er meer en ook betere antwoorden te vinden zijn
voor onze huidige maatschappelijke problemen dan het gebruik van
geweld alleen.
Een eerste aanzet hiertoe wordt gegeven door Danny Jacobs, verbonden aan de Universiteit van Groningen. Hij biedt mogelijkheden om creatief om te gaan met inzichten vanuit verschillende disciplines. Hij put uit verschillende disciplines als hij stelt dat nieuwsgierige en zoekende mensen met een brede belangstelling tot nieuwe en creatieve inzichten komen door ideeën en inzichten uit totaal verschillende gebieden met elkaar te combineren. Hij haalt in zijn lezing drie denkers aan vanuit verschillende disciplines. De Bono die creativiteit gelijk stelt met 'lateraal denken' een soort van denken dat zich net als humor door de patronen heen beweegt en op onverwachte wijze van perspectieven wisselt. Joseph Schumpeter die innovatieve ideeën zag als een kunst om nieuwe combinaties samen te brengen tot nieuwe inzichten. Einstein,zo stelt Jacobs, vatte zijn wetenschappelijke werk samen als 'combinatiespel'. En Daft die het belang beschreef van 'boundery spanner', mensen die belangrijke relaties met de omgeving en met anderen tot stand brengen en onderhouden én daarmee grenzen overschrijden.
Onlangs heeft dr. Nicolien Montessori in haar dissertatie een methode beschreven die het mogelijk maakt een brug te slaan tussen inzichten vanuit de diverse disciplines met behulp van de Critical Discourse Analysis, een methode om op kritische wijze teksten met elkaar te vergelijken. Deze methode maakt het mogelijk om inzichten vanuit verschillende disciplines op filosofische wijze te analyseren waardoor nieuwe verbindingen gezocht én gevonden kunnen worden. Op deze wijze zou een innovatief kader ontwikkeld kunnen worden dat op methodologisch verantwoorde wijze nieuwe antwoorden construeert voor actuele vraagstukken.
Perspectieven, belangen en verantwoordelijkheden zijn elementen die bij het inperken van een contextgericht onderzoek een belangrijke rol spelen. Vanuit die elementen wordt de probleemstelling en daarmee ook de vraagstelling gekleurd. In een narratieve context zouden verschillende verhalen vanuit verschillende perspectieven ontwikkeld kunnen worden waarbij de doelstelling gericht wordt op het verkennen van nieuwe mogelijkheden. Vanuit die verhalen zouden antwoorden geformuleerd kunnen worden voor actuele en grote maatschappelijke problemen. De methode die Montessori gebruikt heeft in haar dissertatie biedt daartoe vele aanknopingspunten.
Het zou wellicht mogelijk zijn om verschillende verhalen over Vrede te bedenken, te construeren, waarbij enerzijds een verhalenbundel vol nieuwe ideeën ontstaat en waarbij anderzijds de verhalen geanalyseerd kunnen worden met behulp van de Critical Discourse Analysis. Daarbij kan het onderzoek zich richten op nieuwe inzichten die uit aanpalende wetenschappelijke gebieden als bouwstenen binnen het verhaal, een nieuwe functie krijgen in mogelijke antwoorden. Perspectieven die wisselen en humor die ontstaat als aanzet voor antwoorden. Een aanlokkelijk perspectief?
Leny Vink,
Leny.Vink@gmail.com
Onderzoeker Hogeschool Utrecht
Praktijkgebonden Onderzoek.
